วิจารณญาณ… กลไกและความสำคัญต่อการคิดวิเคราะห์ #MetaSkills

Critical Thinking Skill

ความรู้และสติปัญญาในเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่ถูกต้อง เหมาะสม มีเหตุมีผล ผ่านขั้นตอนการคิดและไตร่ตรองประกอบองค์ความรู้และประสบการณ์ จนได้ข้อสรุปหรือแนวทางการตัดสินใจ ย่อมแปลว่า… ข้อสรุปหรือแนวทางใดๆ ที่จะนำใช้เพื่อตัดสินใจที่ว่านี้ ได้ผ่านวิจารณญาณ หรือ Judgment มาแล้ว

ประเด็นก็คือ… รอยต่อระหว่างทักษะความรู้และสติปัญญา จนถึงขั้นการตัดสินใจและนำใช้ข้อสรุปหรือแนวทางการตัดสินใจ หรือที่เรียกว่า “ขั้นตอนการใช้วิจารณญาณ” จนนำไปสู่การลงมือทำอะไรต่อจากนั้นก็ตามแต่ โดยธรรมชาติของขั้นตอนไม่ว่าจะช้าหรือเร็วแค่ไหน รายละเอียดปลีกย่อยภายในของการใช้วิจารณญาณจะเป็น “กระบวนการคิดวิเคราะห์ หรือ กระบวนการคิดด้วยวิจารณญาณ หรือ Critical Thinking” นั่นเอง

วิจารณญาณจึงเป็นแนวทางในการใช้ความรู้และประสบการณ์ โดยใช้การคิดและไตร่ตรองเป็นเครื่องมือเรียบเรียงข้อสรุปหรือแนวทางการตัดสินใจขึ้นใหม่… ซึ่งทักษะความสามารถในการใช้วิจารณญาณด้วยความรู้และประสบการณ์นี้เองที่เป็นจุดเริ่มต้นของ  Critical Thinking Skill หรือ ทักษะคิดวิเคราะห์ หรือ ทักษะการคิดด้วยวิจารณญาณ อันเป็นทักษะสำคัญและเป็นที่ต้องการอย่างมากในศตวรรษที่ 21

การพัฒนาทักษะคิดวิเคราะห์ หรือ Critical Thinking Skill จึงต้องการความเข้าใจกลไกของการใช้วิจารณญาณ หรือ Judgment ก่อนนั่นเอง… 

ในทางเทคนิค… การใช้วิจารณญาณประกอบการตัดสินใจเล็กๆ ในแต่ละกิจกรรมระดับรายนาที ชั่วโมงหรือวันหนึ่งๆ ของคนเรานั้น เกิดขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของพฤติกรรมส่วนตัวและหลายอย่างถูกพัฒนาจนกลายเป็นนิสัยและบุคลิกภาพของคนๆ นั้นได้ด้วย… การรู้จักและเข้าใจวิจารณญาณของตัวเองให้ครบองค์ประกอบ และใช้องค์ประกอบอย่างเหมาะสมถูกต้อง… นอกจากจะสามารถพัฒนา Critical Thinking Skill ได้โดยตรงแล้ว วิจารณญาณยังสามารถสร้างตัวตนและบุคลิกภาพให้เห็นความรู้และสติปัญญาเด่นชัดขึ้นจนผู้อื่นสัมผัสได้

ประเด็นเป็นแบบนี้ครับ… การใช้วิจารณญาณจะเริ่มต้นที่ “การหาคำตอบที่ยังไม่ชัดเจน” ให้ข้อสงสัย หรือ คำถาม หรือ ประเด็นปัญหาก่อนเสมอ… นั่นแปลว่า คำถามหรือประเด็นปัญหาที่กำลังต้องการคำตอบ ยังไม่มีคำตอบที่หาได้จาก “ความรู้หรือประสบการณ์เก่า” ได้อย่างตรงไปตรงมา และทางเดียวที่จะได้คำตอบโดยเร็วที่สุดจึงต้องหาจาก “ข้อมูลความรู้หรือประสบการณ์เก่าจากแหล่งอื่น” มาใช้เป็นคำตอบ… หรือไม่ก็ต้องประดิษฐ์คำตอบขึ้นจากกลไกเชิงนวัตกรรม อันเป็นเทคนิคและศาสตร์อีกแขนงหนึ่งในการแก้ปัญหาด้วย “ข้อสรุป” ที่ถูกทดสอบการนำใช้ครั้งแรก

สิ่งที่ต้องระมัดระวังก็คือ… อีกด้านหนึ่งของการใช้วิจารณญาณโดยขาดความรู้และประสบการณ์เก่า รวมทั้งขาดข้อมูลที่ถูกต้องจำเพาะต่อประเด็นคำตอบ จะเป็นข้อสรุปหรือแนวทางการตัดสินใจที่ได้มาโดยการสุ่ม… ซึ่งมีชื่อเรียกอีกคำหนึ่งว่า “เดา”

นั่นเอง!!!

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email
Add Reder's Line friends

เพิ่ม Reder เป็นเพื่อนทาง Line... เรามีเรื่องเล่าและแรงบันดาลใจส่งถึงท่านบน Timeline ทุกวัน และ รบกวนท่านผ่านข้อความ Chat เท่าที่จำเป็น

Recent Posts

Related Post

Urban Heat Island

Urban Heat Island… โดมความร้อนชุมชนเมือง #FridaysForFuture

ข้อมูลอย่างเป็นทางการของ Intergovernmental Panel on Climate Change หรือ IPCC รายงานการประเมินภาวะโลกร้อน โดยสรุปว่าอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกอุ่นขึ้นเพียง 0.6 องศาเท่านั้น… แต่มลภาวะทางความร้อนโดยตรงจากปรากฏการณ์เกาะร้อน หรือ UHI สามารถทำให้อากาศในเขตเมืองอุ่นขึ้นได้ 3-6 องศา หรือ สูงกว่านับสิบเท่า ปรากฏการณ์การณ์เกาะร้อน จึงเป็นปัญหาใหญ่แต่ใกล้ตัวที่คนมักจะมองข้าม…

Wifi Phishing

WIFI Phishing และคำแนะนำเรื่องความปลอดภัยในการใช้ WIFI สาธารณะ

ช่วงเทศกาลปีใหม่หลายท่านคงได้หยุดยาวและเดินทาง และที่ขาดไม่ได้ทุกคนคงมีมือถือติดตัวอย่างน้อย 1 เครื่อง และหลายสิ่งหลายอย่างในมือถือ ก็น่าจะมีความสำคัญกับเจ้าของเครื่องไม่น้อย

Autonomous Car

5 Level Of Autonomous Cars… พาหนะไร้คนขับทั้ง 5 ระดับ

นักวิจัยจาก ABI Research คาดการณ์ว่า ภายในปี 2025 เราจะได้รถยนต์ไร้คนขับบนท้องถนนมากกว่า 8,000,000 คัน… ก็ประมาณ 4 ปีข้างหน้านี่แล้ว ที่ยานพาหนะวิ่งเองจนถึงไร้คนขับจะพบเห็นได้ในเมืองหลักๆ ของโลกที่โครงสร้างพื้นฐานพร้อมเพื่อระบบนิเวศน์นี้… ซึ่งรถยนต์ไร้คนขับในปี 2025 ที่พูดถึงกันนี้ จะหมายถึงรถยนต์ในมาตรฐาน Driving Automation Level 3… Level 4 และ Level 5

Novel Food

Novel Food… ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับอาหารใหม่สำหรับ SMEs อาหาร #RederSMEs

เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559… กระทรวงสาธารณสุขจึงได้ออกประกาศ ฉบับที่ 376 เรื่อง อาหารใหม่ หรือ Novel Food โดยมีสาระสำคัญว่า… ในปัจจุบันนี้มีการนำวัตถุที่ไม่เคยบริโภคเป็นอาหารมาใช้เป็นอาหารหรือส่วนประกอบอาหาร อีกทั้งมีการพัฒนากระบวนการผลิตอาหารโดยใช้เทคโนโลยีที่ไม่เคยใช้มาก่อน จึงสมควรมีมาตรการการประเมินความปลอดภัยรองรับเพื่อคุ้มครองผู้บริโภค