Self Control… คุมตัวเองไม่ให้สูญเสียตนเอง #SelfInsight

การควบคุมตัวเอง หรือ Self Control… โดยทั่วไปจะเป็นความสามารถในการกำกับตนเอง หรือ กำกับการตัดสินใจของตัวเอง เพื่อยับยั้งการตอบสนองต่อทางเลือกที่ไม่พึงปราถนา และ ส่งผลกระทบเชิงลบทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ประเด็นก็คือ… มนุษย์มีวิธีการควบคุมตนเองในบริบทต่างๆ มากมาย เช่น ในบริบทของความอดทนอดกลั้น… ความมุ่งมั่นตั้งใจ… การมีวินัย หรือแม้แต่พฤติกรรมมุ่งเป้าด้วยความพยายาม… ซึ่งเป็นพฤติกรรมการควบคุมตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงทางเลือกที่จะนำตนเองไปสู่ปัญหา โดยมักจะเห็นการตัดสินใจโดยต้องควบคุมจิตใจ หรือ ควบคุมความต้องการที่ชักนำเข้าหาทางเลือกอันไม่พึงปราถนา… การควบคุมตัวเองในทางจิตวิทยาจึงเป็นประเด็นลึกซึ้งเรื่องหนึ่งที่มีแง่มุมสัมพันธ์กับบริบทอื่นๆ หลายแง่มุม

ปัญหาก็คือ… การควบคุมตนเองมีบริบทที่เป็นประโยชน์ และ มีบริบทที่เป็นโทษกับตัวเองด้วย เช่น กรณีอดทนอดกลั้นต่อการถูกข่มเหงเอาเปรียบซ้ำซาก ก็ไม่สมควรที่จะควบคุมตัวเองให้อดกลั้นอยู่ในภาวะเช่นนั้นโดยไม่จัดการอะไรมากกว่านั้น… ถึงแม้ว่าจะมีความกลัวซ่อนอยู่เบื้องหลัง “การตัดสินใจ” ที่จะอดทนอดกลั้นก็ตาม… ส่วนตัวอย่างกรณีการควบคุมตนเองโดยมุ่งเป้าการหาประโยชน์สูงสุด หรือ รักษาผลประโยชน์ตนเองโดยไม่ใส่ใจว่ากำลังก่อเรื่องเอารัดเอาเปรียบผู้อื่นอยู่… ก็ย่อมเป็นการควบคุมตัวเองที่ไร้ประโยชน์กับตัวเองในอนาคต ถึงแม้จะประสบความสำเร็จในการหาผลประโยชน์ได้มากกว่าที่ควรจะได้ในปัจจุบันก็ตาม

ธรรมชาติของการควบคุมตัวเองจึงมีปัจจัยเบื้องหลังซุกซ่อนเป็นอารมณ์และความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ โดยมีรัก–โลภ–โกรธ–กลัว รวมทั้งบริบทแวดล้อมอารมณ์และความต้องการพื้นฐานเหล่านี้เสมอ… การควบคุมตัวเองของทุกคนจึงมีข้อจำกัดที่ต้องระมัดระวังไม่ต่างจากการใช้ของมีคมหรืออาวุธติดตัว

นักเศรษฐศาสตร์พฤติกรรมนิยมอย่าง Dr. Richard H. Thaler จาก Booth School of Business at the University of Chicago เจ้าของราวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ประจำปี 2017 เชื่อว่า… มนุษย์มีเหตุผล หรือ Rationality ในการตัดสินใจบนผลประโยชน์สูงสุดที่ตนเองคาดว่าจะได้รับ แต่มนุษย์ก็มีข้อจํากัดในการใช้เหตุผล หรือ Limited Rationality หรือ Bounded Rationality ในด้านต่างๆ เช่น การขาดข้อมูล… การขาดการรับรู้เกี่ยวกับสมดุลย์ รวมทั้ง มีปัญหาในการควบคุมตนเอง… ซึ่งได้ก่อให้เกิดการตัดสินใจแบบไม่มีเหตุผล จนเห็นพฤติกรรมของมนุษย์แบบไม่มีเหตุผลเบี่ยงเบนไปจากพฤติกรรมแบบมีเหตุผลได้ ซึ่ง Dr. Richard H. Thaler ยืนยันว่า… พฤติกรรมเบี่ยงเบนนี้เป็นไปอย่างมีระบบ ไม่ได้เกิดเป็นพฤติกรรมแบบสุ่ม หรือ Randomly โดยเฉพาะพฤติกรรมทางเศรษฐศาสตร์ที่มีผลประโยชน์ และ การแลกเปลี่ยนเข้ามาเกี่ยวข้อง… โดยคำอธิบายของ Dr. Richard H. Thaler ได้โต้แย้งเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิมจนนำไปสู่การประยุกต์ใช้เป็นหลักการทางการตลาด รัฐศาสตร์ และ กฎหมายอย่างกว้างขวางในปัจจุบัน

คำอธิบายเกี่ยวกับปัญหาการควบคุมตนเองผ่านมุมมองด้านเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม ด้วยทฤษฎีข้อจํากัดในการใช้เหตุผล หรือ Limited Rationality จึงเป็นการอธิบาย “การตัดสินใจ” ด้วยปัจจัยเบื้องหลังซุกซ่อนเป็นอารมณ์และความต้องการที่ใหญ่กว่าเหตุและผลนั่นเอง… 

คำถามคือ… เมื่อคนเราควบคุมตนเองให้ตัดสินใจตามเหตุและผลไม่ได้เสมอไปดังว่า จะเกิดผลกระทบอย่างไรตามมาในภายหลังถ้าเกิด “การตัดสินใจผิด” เพราะข้อจํากัดในการใช้เหตุผล?

ทฤษฎี Ego Depletion หรือ ภาวะสูญอีโก้ หรือ ภาวะสูญเสียตัวตน ได้อธิบายถึงการหายไปของความสามารถในการควบคุมตนเอง เมื่อความพยายามในการใช้เหตุใช้ผลกับตัวเองแล้วเกิดเป็นความล้มเหลวจนหมดความเชื่อมั่น โดยมักจะเห็นคนที่หมดความเชื่อมั่นและสูญเสียตัวตน ได้แสดงพฤติกรรมแบบไม่มีเหตุผลออกมาได้มากมาย

ประเด็นสำคัญของการควบคุมตนเอง เพื่อให้ตนเองมีพฤติกรรมที่สอดคล้องกับเหตุผลให้มาก… ล้มเหลวแต่น้อย… ไม่สูญเสียความเชื่อมั่นส่วนตนเพราะพลั้งเผลอทำเรื่องไม่เป็นเรื่อง หรือ เรื่องไม่มีเหตุผลบ่อยๆ ซึ่งทั้งหมดต้องการ “รางวัล” ของการควบคุมตัวเองเพื่อป้องกัน Ego Depletion หรือ ภาวะสูญอีโก้ ให้จิตวิทยาส่วนตนพึงพอใจให้ได้มาก และ สม่ำเสมอที่สุดเท่าที่จะทำได้… ซึ่งโดยส่วนตัวผมเชื่อว่า การตัดสินใจบนความเท่าทันใน “ข้อจำกัดส่วนตัว” ถือว่าเป็นการควบคุมปัจจัยการตัดสินใจที่ดีพอ!

References…

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest
Share on tumblr
Tumblr

Leave a Reply

Your email address will not be published.